Monthly Archives - Wrzesień 2013

Gorączka reumatyczna

Gorączka reumatyczna jest powikłaniem bakteryjnej infekcji paciorkowcowej górnych dróg oddechowych. Choroba ta ma wiele postaci klinicznych, gdyż może uszkadzać jednocześnie wiele organów. Do głównych objawów należy wędrujące zapalenie stawów (polyarthritis), uszkodzenie centralnego układu nerwowego, objawiające się pląsawicą (chorea minor), a także zapalenie serca (carditis pericaditis). Na chorobę tę najczęściej zapadają dzieci oraz młodzież w wieku szkolnym. Natomiast u osób dorosłych gorączka reumatyczna występuje rzadko.

Przyczyny gorączki reumatycznej

Wystąpienie choroby poprzedzone jest zakażeniem paciorkowcem grupy A. Niejasna jest przyczyna pojawienia się objawów gorączki reumatycznej. Jednak wykazano, że pewne znaczenie może mieć niedożywienie, złe warunki higieniczne w nadmiernie zagęszczonych mieszkaniach, gdyż choroba ta występuje przede wszystkim w krajach o niskich dochodach ludności.

Objawy gorączki reumatycznej

– gorączka,

– guzki podskórne,

– wysypka,

– zapalenie stawów (bóle kolan, zaczerwienienie, nadmierne ocieplenie i obrzęk),

– pląsawica (nagłe, bezcelowe ruchy i grymasy twarzy),

– zapalenie serca (bóle w klatce piersiowej i niewydolność serca)

Leczenie gorączki reumatycznej

Podstawą leczenia gorączki reumatycznej jest ograniczenie wysiłków fizycznych poprzez leżenie w łóżku. Podawanie konkretnych leków zależy od postaci klinicznej oraz występujących objawów. W przypadku łagodnego zapalenia stawów wystarczająca jest na przykład kodeina lub inne środki przeciwbólowe.

Ostre zapalenie mięśnia sercowego próbuje się stłumić salicylanami (np. aspiryną). W ciężkich przypadkach, szczególnie przy pojawieniu się niewydolności serca, konieczne jest podanie kortykosterydów.

W przypadku pojawienia się pląsawicy, żaden lek nie daje trwałej poprawy. Bardzo gwałtowne ruchy można wyciszyć za pomocą barbituranów lub leków uspokajających. Ogniska infekcji bakteryjnej usuwa się przez zastosowanie antybiotyków (penicyliny).

Co można zrobić samemu?

Wystąpieniu gorączki reumatycznej można zapobiec przez odpowiednie leczenie zakażeń paciorkowcowych. (więcej…)

Hemoroidy

Około połowa dorosłych Europejczyków zapada na hemoroidy. Hemoroidy są to żylakopodobne twory, zwane także guzkami krwawniczymi, powstające w obrębie naczyń krwionośnych w dolnej części odbytnicy oraz w obrębie odbytu. Nazwa choroby wywodzi się z języka greckiego i znaczy tyle co „krwotok”.

Rozróżnia się hemoroidy zewnętrzne – powstające po zewnętrznej stronie mięśnia zwieracza odbytu oraz hemoroidy wewnętrzne – tworzące się pod błoną śluzową odbytnicy.

Przyczyny powstawania hemoroidów

W obrębie ujścia jelita naczynia krwionośne nie wytrzymują często dużego nacisku i w przypadku zbytniego przeciążenia wykazują skłonność do rozszerzania się. Istotną rolę odgrywa przy tym wrodzona delikatność tkanek. Nadmierny ucisk na naczynia krwionośne ma miejsce w przypadku wystąpienia zaparć, marskości wątroby, a także podczas ciąży i porodu. Oprócz tego przyczyną nadmiernego ucisku na okolicę brzucha jest uporczywy kaszel występujący w przewlekłym zapaleniu oskrzeli lub u nałogowych palaczy. Także osoby prowadzące siedzący tryb życia narażone są na hemoroidy.

Objawy powstawania hemoroidów

– powtarzające się lekkie krwawienia przy oddawaniu stolca – widoczne w muszli klozetowej lub na papierze toaletowym,

– występujący niekiedy ból przy wypróżnianiu się, promieniujący w kierunku górnego odcinka odbytnicy,

– uczucie pieczenia w okolicy odbytu podczas oddawania stolca,

– uczucie wilgotności i swędzenia odbytu pojawiające się szczególnie po wypróżnieniu i nocą.

Leczenie hemoroidów

Ścisła opieka lekarska często nie jest konieczna. Chory może zastosować czopki jako środek znieczulający i rozkurczający. Jeśli jednak ma się jakiekolwiek wątpliwości, powinno się odwiedzić lekarza – najlepiej specjalistę (proktologa).

Co można zrobić samemu?

W łagodnych przypadkach hemoroidów wystarczy zażywać dużo ruchu i stosować odpowiednią dietę, która wspomaga prawidłowe funkcjonowanie jelita, głównie dzięki regularnemu wypróżnianiu się. Nie powinno się jeść obfitych pokarmów zawierających dużo tłuszczu, ani spożywać alkoholu. Aby przyspieszyć proces leczenia i złagodzić dolegliwości można zastosować szereg preparatów dostępnych w aptece bez recepty.

Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Wizyta u lekarza jest wskazana, gdy dolegliwości się nasilają i występuje ból oraz wzmożone krwawienie. Lekarz oceni stopień zaawansowania choroby i zbada przyczynę jej powstania. (więcej…)

Hipotonia

Hipotonia czyli niedociśnienie, (a popularnie – niskie ciśnienie) krwi oznacza, że górna tzw. skurczowa wartość ciśnienia tętniczego krwi u danego pacjenta wynosi poniżej 100-110 mmHh (milimetrów słupa rtęci). Skurczowa wartość ciśnienia tętniczego krwi jest to maksymalne ciśnienie, jakie osiąga krew w aorcie pod koniec fazy skurczu lewej komory serca.

Hipotonia sama w sobie nie jest chorobą. Tylko niektórzy pacjenci cierpią z powodu niezwykle przykrych dolegliwości. Większość natomiast od czasu do czasu odczuwa pogorszenie samopoczucia, zmęczenie oraz zawroty głowy. Pacjenci skarżą się również na nieprzyjemne wrażenie czarnych plamek przed oczami oraz uczucie bliskie utracie przytomności.

Wyjątkową postacią obniżonego ciśnienia tętniczego krwi jest tzw. podciśnienie ortostatyczne. Dolegliwość ta polega na nagłym spadku ciśnienia w momencie gwałtownego wyprostowania się lub podnoszenia z pozycji leżącej.

Objawy hipotonii

– uczucie zmęczenia

– zawroty głowy

– czarne plamki przed oczami

– skłonność do utraty przytomności

Przyczyny hipotonii

Wartość ciśnienia tętniczego krwi zależy od ilości krwi, którą serce wypompowuje za każdym uderzeniem, oraz od oporu, na jaki krew natrafia w tętnicach. Im mniej krwi wyrzuca serce, tym niższe jest jej ciśnienie. U niektórych osób serce wprawdzie wyrzuca mniej krwi przy jednorazowym skurczu, ale za to wykazuje wyższą częstotliwość uderzeń na minutę. Dzięki temu do organizmu trafia tyle samo krwi, co u osób z normalnym ciśnieniem.

W przypadku podciśnienia ortostatycznego, w momencie szybkiej zmiany pozycji ciała, krew gwałtownie przemieszcza się w dół. Zmniejsza się ilość krwi w głowie i stąd uczucie zawrotów.

Niskie ciśnienie krwi mają również chorzy cierpiący z powodu pewnych zaburzeń hormonalnych lub niewydolności serca, pacjenci pozostający w łóżku przez dłuższy czas, a także osoby po utracie większej ilości krwi. Obecność żylaków powoduje, że krew gromadzi się w kończynach dolnych, co także może być przyczyną niskiego ciśnienia krwi.

Leczenie hipotonii

Jeśli obniżone ciśnienie krwi nie jest źródłem większych dolegliwości, nie jest również konieczne specjalistyczne leczenie. Bardzo rzadko stosuje się środki farmakologiczne podwyższające ciśnienie krwi. Poleca się natomiast dużo ruchu, naprzemienny zimny i ciepły prysznic (całego ciała albo tylko podudzi), który łagodzi zawroty głowy i usuwa uczucie zmęczenia. Jeżeli natomiast niskie ciśnienie krwi ma podłoże chorobowe, należy oczywiście rozpocząć leczenie. (więcej…)

Nadciśnienie tętnicze

W przypadku osoby dorosłej uważa się, że ciśnienie tętnicze jest podwyższone, gdy podczas co najmniej 3 pomiarów wykonywanych w ciągu dwóch dni jego wartość jest wyższa niż 140/90 mm Hg (milimetrów słupa rtęci). Wartości te zostały określone przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) we współpracy z Komitetem Nadciśnienia w 1993 roku. Jak widać, ważne są zarówno wartości ciśnienia skurczowego, jak i rozkurczowego. Z nadciśnieniem granicznym ma się do czynienia, gdy ciśnienie skurczowe wynosi 140-160 i/lub rozkurczowe 90-95. Jest ono najbliższe prawidłowemu ciśnieniu. O nadciśnieniu łagodnym mówi się wówczas, gdy ciśnienie skurczowy wynosi od 140 do 180 mm Hg i/lub rozkurczowe 90-105.

Nadciśnienie uważa się za umiarkowane lub ciężkie, gdy ciśnienie skurczowe ma wartość powyżej 180 mm Hg i/lub rozkurczowe powyżej 105.

Objawy nadciśnienia tętniczego

Początkowo najczęściej nie występują żadne dolegliwości. Później pojawiają się następujące objawy:

– ból głowy

– krwawienie z nosa

– zawroty głowy

– nudności

– zaburzenia widzenia

– niepokój

– drgawki

– bóle w klatce piersiowej

– niewydolność serca

Jakie są przyczyny nadciśnienia tętniczego?

O nadciśnieniu pierwotnym lub samoistnym mówi się wówczas, gdy nie jest znana przyczyna jego występowania. Obecnie wiadomo, że wzrost wartości ciśnienia tętniczego może powodować bardzo wiele czynników. Zalicza się do nich nadwagę, nadmiar soli w pożywieniu, spożywanie alkoholu i kawy, palenie papierosów, brak wysiłku fizycznego, stres, hałas, obecność ołowiu we krwi, skłonności dziedziczne i wiele różnych leków. Im węższe i mniej elastyczne stają się tętnice, tym wyższe jest ciśnienie. (więcej…)

Niewydolność serca

Niektóre choroby powodują spadek wydajności pracy serca. Stan taki określa się mianem niewydolności serca. Nie jest to samodzielna jednostka chorobowa, lecz następstwo innych zaburzeń. Przy niewydolności serce nie jest w stanie wtłoczyć do tętnic ilości krwi niezbędnej dla prawidłowej przemiany materii. Nie potrafi też pobrać odpowiedniej ilości krwi z żył.

Istotą niewydolności serca jest wystąpienie co najmniej jednego spośród trzech następujących zjawisk:

– W czasie wysiłku akcja serca jest zbyt wolna w stosunku do potrzeb.

– Serce nie jest w stanie pobrać z żył odpowiednio dużej ilości krwi i wypełnić nią swoich komór.

– Ilość krwi wypompowywanej z serca do tętnic jest niewystarczająca.

Objawy niewydolności serca

– duszność

– przyspieszona akcja serca

– obrzęki

– niezdolność do wysiłku

– bladość

– zimne poty

– dreszcze

Rodzaje niewydolności serca

Niewydolność może dotyczyć obu albo tylko jednej komory serca. W drugim przypadku mówi się odpowiednio o niewydolności lewo- lub prawo-komorowej.

Niewydolność serca może być ostra (na przykład w zawale mięśnia sercowego) lub przewlekła. Jeśli wydolność serca jest na tyle mała, że ujawnia się nawet bez wysiłku fizycznego, wówczas określa się ją jako tzw. niewydolność spoczynkową. Jeśli cechy niewydolności uwidaczniają się tylko podczas wysiłku, na przykład podczas wchodzenia po schodach czy spaceru w takim przypadku ma się do czynienia z tzw. niewydolnością wysiłkową.

Przyczyny niewydolności serca

Zazwyczaj trudno jest wskazać jedną, konkretną przyczynę niewydolności serca. Jest ona raczej wynikiem wielu różnych, wspólnie występujących uszkodzeń serca. Jednak dość dobrze znane są te poszczególne przyczyny.

Przykładowo w przebiegu zakażeń bakteryjnych lub wirusowych serce mogą uszkodzić toksyny drobnoustrojów. Także schorzenia naczyń wieńcowych prowadzą często to niewydolności. Najczęstszą przyczyną jest jednak przeciążenie serca na skutek zniszczenia poszczególnych włókien mięśniowych, co ma miejsce w zawale mięśnia sercowego. (więcej…)

Nerka wstrząsowa

Nerka wstrząsowa to określenie szczególnej, ostrej postaci niewydolności nerek na tle niedokrwienia. Jej przyczyną nie są bynajmniej schorzenia samych nerek. Nerka wstrząsowa jest wynikiem poważnych zaburzeń ogólnoustrojowych. Prowadzą one do nagłego, częściowego bądź całkowitego zaburzenia czynności tych narządów. Nerka wstrząsowa to bardzo poważny stan, zagrażający życiu chorego. Stanowi mniej więcej 80% wszystkich przypadków ostrej niewydolności nerek.

Przyczyny nerki wstrząsowej

Bezpośrednią przyczyną nerki wstrząsowej jest niedokrwienie nerek. Choć stan ten dotyczy zazwyczaj obu nerek, utarło się używanie liczby pojedynczej w nazwie tej choroby. Przyczyną niedokrwienia nerek jest w większości przypadków utrata znacznej ilości krwi, na przykład w skutek urazu. Nie ma przy tym większego znaczenia, czy krwotok nastąpił na zewnątrz, czy do jam ciała lub do tkanek. Przy każdym obfitym krwotoku dochodzi do spadku ciśnienia krwi. To zaś sprawia, że nie może ona odpowiednio szybko przepływać przez nerkę. W efekcie nerka jest niedostatecznie ukrwiona i nie funkcjonuje prawidłowo. Inną możliwą przyczyną nerki wstrząsowej jest utrata przez organizm dużej ilości wody i soli mineralnych. Ma to miejsce choćby w przypadku silnych wymiotów, biegunki lub długotrwałego, silnego pocenia się. Dalsze czynniki wywołujące nerkę wstrząsową to udar cieplny, oparzenia, niedrożność jelita, niewydolność wątroby, a także ostre zapalenie trzustki.

Wiele drobnoustrojów wytwarza toksyny, które mogą doprowadzić nawet do zatrucia krwi (tzw. sepsa). Zainfekowanie organizmu takimi bakteriami niekiedy przyczynia się także do nerki wstrząsowej, zapalenia otrzewnej lub bakteryjnego zapalenia woreczka żółciowego. Nerka wstrząsowa wynika niekiedy z zatkania naczyń krwionośnych nerki przez komórki mięśniowe lub komórki krwi. Dzieje się tak w przypadku niektórych schorzeń przebiegających z rozpadem mięśni (miolizą) lub rozpadem ciałek krwi (hemolizą). Dotyczy to zarówno chorób zakaźnych, jak i procesów autoimmunologicznych.

Leczenie nerki wstrząsowej

Nerki wstrząsowej można niekiedy uniknąć. Profilaktycznie przed, w trakcie i po operacji wyrównuje się bilans płynowy (krew uzupełnia się roztworami soli mineralnych albo pełną krwią uzyskaną od krwiodawców), co powoduje podwyższenie ciśnienia. Płyny podaje się w kroplówkach, w których często także rozpuszcza się leki.

Bilans płynowy wyrównuje się także u pacjentów, którzy ulegli oparzeniom. Dochodzi u nich bowiem do utraty dużej ilości wody i soli mineralnych. Ponadto w ich moczu stwierdza się czasem obecność fragmentów ciałek krwi i komórek mięśniowych. W przypadku spadku ciśnienia krwi spowodowanego jej utratą wskutek krwotoku, zazwyczaj przetacza się pełną krew. Dodatkowo podaje się leki podwyższające ciśnienie. Tym samym zwiększa się przepływ krwi przez nerki i wydalanie moczu. (więcej…)