Chore dziecko

Upośledzenie umysłowe u dzieci

O upośledzeniu umysłowym u dzieci mówi się wówczas, gdy wykazują one znacznie niższy poziom inteligencji niż ich rówieśnicy. Istnieją różne stopnie upośledzenia umysłowego, określanego również jako oligofrenia. Wyróżnia się dwie zasadnicze grupy: upośledzenie lekkie i głębsze. Są one klasyfikowane według wartości wskaźnika inteligencji (I.I.). Za normę przyjmuje się I.I. 84-115. Iloraz inteligencji w upośledzeniu lekkim wynosi 52-67, (68-83 leży na pograniczu normy i upośledzenia). Upośledzenie umiarkowane to I.I. 36-51, znaczne 20-35. Dziecko z ilorazem inteligencji poniżej 20 jest głęboko upośledzone i nie chodzi, nie mówi ani nie sygnalizuje potrzeb fizjologicznych.

Objawy dziecięcego upośledzenia umysłowego

  • Trudności ze ssaniem piersi lub piciem mleka z butelki
  • Trudności z panowaniem nad ruchami
  • Powtarzające się, schematyczne ruchy oraz zachowanie
  • Niespokojne zachowanie
  • Występowanie wad wrodzonych
  • Opóźnienie w rozwoju fizycznym i umysłowym
  • Brak reakcji na różnego rodzaju bodźce

Jakie są przyczyny upośledzenia?

Rozróżnia się przyczyny genetyczne oraz nabyte. W pierwszym przypadku chodzi najczęściej o nieprawidłowości w procesie przemiany materii lub błędy w podziale chromosomów (np. mongolizm). Przyczyną upośledzenia umysłowego dziecka, nabytego w czasie ciąży, mogą być infekcje, zatrucia lub zaburzenia hormonalne (np. nieprawidłowy rozwój jajeczka, promieniowanie rentgenowskie, choroby płodu, nadużywanie alkoholu, leków i narkotyków przez matkę).  Podczas porodu może nastąpić krwotok mózgowy lub niedotlenienie, co może spowodować późniejsze upośledzenie u dziecka. Do czynników, które po narodzeniu mogą spowodować umysłowe wady rozwojowe, należy zapalenie mózgu i szkodliwe następstwa szczepień. Przyczyną mogą być także trudne warunki psychospołeczne, np. ciężkie zaniedbania ze strony opiekunów dziecka.

(więcej…)

Wady wrodzone u niemowląt

Zaburzenie rozwoju nienarodzonego dziecka prowadzi do powstania wad narządów. Jeśli wady te są niewielkie, określa się je jako anomalia rozwojowe. W przypadku ciężkich zmian dzieci często umierają. U 13-15 na 1000 noworodków stwierdza się widoczne wady wrodzone. Inną grupę wad wrodzonych stanowią uszkodzenia okołoporodowe.

Jakie są przyczyny wad wrodzonych?

Nadal znane są tylko niektóre przyczyny powstawania wad wrodzonych. Jeżeli w jakiś rodzinach szczególnie często występują pewne zaburzenia rozwojowe, jak szpotawość lub koślawość rąk i stóp albo wrodzone zwichnięcie biodra, wówczas ma się do czynienia z wadami dziedzicznymi, choć znane są także inne przyczyny takich zaburzeń. Zespół Downa powstaje na skutek niedziedziczonych zaburzeń chromosomalnych. Inne przyczyny wad wrodzonych to choroby płodu lub choroby zakaźne kobiety ciężarnej – różyczka oraz toksoplazmoza. Również promieniowanie jonizujące (radioaktywność, RTG) może przyczynić się do powstania wad wrodzonych. Podobnie działają leki i inne szkodliwe substancje (nikotyna) przyjmowane przez kobietę w czasie ciąży.

Zespoły wad wrodzonych

W przypadku charakterystycznego połączenia szeregu różnych wad wrodzonych mówi się o zespołach wad wrodzonych. Spośród wielu takich zespołów można wymienić akroteriazję, charakteryzującą się deformacją głowy, skróceniem kończyn, brakiem palców rąk i stóp.

Jak leczy się wady wrodzone?

Czasami niektóre zaburzenia udaje się skorygować operacyjnie. W przypadku ciężkich wad wrodzonych zazwyczaj można tylko utrzymać pacjenta przy życiu i starać się zmniejszyć jego cierpienie.

(więcej…)

Wrodzone wady chromosomalne

Wady chromosomalne objawiają się ciężkim upośledzeniem fizycznym, a czasami także psychicznym, spowodowanym błędną informacją genetyczną zawartą w chromosomach. Wady takie wcale nie należą do rzadkości i są na tyle istotne, że najczęściej sama natura w ogóle nie dopuszcza do dalszego rozwoju obciążonego w ten sposób płodu. Następuje wówczas samoistne poronienie. W niektórych przypadkach dzieci obciążone genetycznie mają pewne szanse przeżycia – tym większe, im później „ujawni” się w organizmie błąd informacji genetycznej. Do typowych wad rozwojowych, które nie ograniczają szans przeżycia dziecka, należy na przykład zrośnięcie, brak lub większa ilość palców stóp lub rąk. Wady rozwojowe spowodowane błędną informacją genetyczną, które można później korygować, to skrócenie i niedorozwój kończyn oraz dysplazja i wrodzone zwichnięcie stawu biodrowego. Także zajęcza warga, rozszczepienie warg, szczęki i podniebienia (wilcza paszcza) oraz wrodzone wady zastawek serca zaliczają się do wad rozwojowych o podłożu genetycznym.

Ważne

Nie wszystkie wady rozwojowe są uwarunkowane genetycznie. Przyczyna może być inna, na przykład zażywanie niektórych leków.

Jakie są przyczyny wrodzonych wad chromosomalnych?

Za powstanie wad chromosomalnych odpowiedzialne są głównie zmiany genomu (mutacje) u rodziców, których efektem będą właśnie organiczne lub rozwojowe wady u dzieci.  Mutacje genomu są powodowane przez tzw. mutageny. Można przyjąć, że prawdopodobieństwo wystąpienia mutacji genomu w komórkach zarodkowych wzrasta z wiekiem rodziców. W najprostszym przypadku genom jest dziedziczony, na przykład przechodzi z ojca na dziecko powodując wady rozwojowe. Najczęściej jednak sytuacja jest bardziej skomplikowana – kilka genów zostało uszkodzonych jednocześnie i dodatkowo występują inne czynniki przyczyniające się do powstania wad chromosomalnych.  Mówi się wówczas o dziedziczeniu wieloczynnikowym. Procesy dziedziczenia nie zostały dotąd szczegółowo zbadane, są bowiem bardzo skomplikowane. Siłą rzeczy również przyczyny wynikających z nich wrodzonych wad genetycznych nie zostały dokładnie wyjaśnione.  Obecnie w wielu laboratoriach naukowych na całym świecie prowadzone są dogłębne badania nad ludzkim genomem, które pozwolą wyjaśnić również wiele zagadnień dotyczących wad genetycznych. (więcej…)

Wrodzone wady serca

Na tysiąc noworodków przeciętnie około 6-10 przychodzi na świat z wrodzoną wadą serca. Prawidłowo u człowieka duży i mały krwiobieg są ściśle oddzielone, natomiast u osób z wrodzoną wadą serca stwierdza się przeciek krwi, najczęściej między lewą a prawą połową serca.  Przyczyną tego może być otwór w przegrodzie serca lub patologiczne połączenie między tętnicami a żyłami. Krew żylna miesza się wówczas z krwią tętniczą, a skóra dziecka staje się sina (sinica). Inną dość częstą wrodzoną wadą serca jest zwężenie jednej lub kilku zastawek serca. Znacznie mniej dzieci cierpi natomiast z powodu nieprawidłowego ułożenia dużych naczyń krwionośnych. Wady serca mogą powodować poważne skutki zdrowotne, a  nawet zagrażać życiu dziecka. Nieleczone, w około 20% przypadków, prowadzą do zgonu. Jeżeli wada serca zostanie odpowiednio wcześnie wykryta, można ją zazwyczaj skorygować chirurgiczni i tym samym zapobiec groźnym powikłaniom.

Objawy wrodzonych wad serca u dzieci

  • Duszności
  • Zaburzenia rozwoju
  • Sinica skóry

Jakie są przyczyny wrodzonych wad serca?

W większości przypadków trudno jest jednoznacznie określić bezpośrednią przyczynę powstawania wady serca u danego dziecka. Wiadomo jednak, iż skłonność do wadliwego rozwoju serca jest w wielu przypadkach dziedziczna. Rozwój serca może zostać też zaburzony na skutek negatywnego wpływu środowiska oraz narażenia kobiety w ciąży na działanie trujących substancji. Niejednokrotnie zdarza się, że wadzie serca towarzyszą zaburzenia rozwojowe innych narządów. Okres najintensywniejszego rozwoju serca u płodu przypada między trzecim a ósmym tygodniem ciąży. Jakiekolwiek choroby, zwłaszcza zakaźne, oraz działanie szkodliwych substancji chemicznych w tym czasie zwiększają ryzyko wystąpienia u dziecka wady serca. Do najczęstszych przyczyn zaburzenia rozwoju serca należą zachorowania ciężarnej na różyczkę, odrę, ospę wietrzną i szkarlatynę. Inne przyczyny wrodzonych wad serca to: zaburzenia gospodarki hormonalnej, niedotlenienie płodu, zaburzenia przemiany materii, działanie promieni rentgenowskich i jonizujących, a także nieprawidłowe odżywianie. (więcej…)

Wnętrostwo jąder

W procesie rozwoju męskich narządów płciowych w łonie matki, w końcowym okresie ciąży lub wkrótce po narodzinach, jądra wędrują z jamy brzusznej i zstępują do moszny. Wnętrostwo jest to niezstąpienie jądra do moszny. Medycyna nie zna dotąd odpowiedzi na pytanie, dlaczego u niektórych chłopców (około 4%, ale u 30% wcześniaków) jądro pozostaje w kanale pachwinowym albo w jamie brzusznej. Jądro przemieszczone (ektopowe), które umiejscowiło się np. w okolicy krocza musi być leczone chirurgicznie. Oprócz tego istnieje zjawisko tzw. jądra wędrującego. Jądro takie zstępuje do moszny, po czym ponownie cofa się do kanału pachwinowego, np. pod wpływem zimna lub emocji. To zjawisko nie powinno być mylne z wnętrostwem.

Objawy wnętrostwa jąder

  • Poza workiem mosznowym znajduje się jedno albo oba jądra
  • W kanale pachwinowym można wyczuć obecność jądra, które nie zstąpiło do moszny
  • Jądro umiejscowione jest w okolicy pachwin, krocza lub ud

Jakie są przyczyny wnętrostwa jąder?

Poziom hormonów płciowych u chłopców, u których stwierdzono wnętrostwo, nie odbiega od normalnego poziomu. Najczęstszym źródłem nieprawidłowości są zaburzenia w budowie powrózka nasiennego lub nieprawidłowa budowa kanałów pachwinowych, spowodowana ich niedorozwojem, zrośnięcie ich ujść, a także uchyłki. Także wrodzone przepukliny mogą powodować niezstąpienie jąder.

Ryzyko związane z wnętrostwem jąder

Wszystkie postaci wnętrostwa jąder niosą ze sobą pewne ryzyko. I tak jądro, które pozostało w jamie brzusznej, może zostać zaatakowane przez system obronny własnego organizmu. W wyniku tego zarówno jądro nieopuszczone, jak i jądro znajdujące się w mosznie, mogą utracić zdolność produkowania plemników. U chłopców, u których stwierdzono wnętrostwo, występuje 4-5 razy wyższe ryzyko choroby nowotworowej, niż u chłopców zdrowych. W przypadku jądra przemieszczonego może nastąpić nagłe skręcenie jądra, co w razie niepodjęcia leczenia oznacza wyłączenie jego funkcji.

(więcej…)

Pokrzywka u dzieci

Pokrzywka jest jedną z form reakcji alergicznej, która wykazuje bardzo charakterystyczne objawy w postaci chorobowych zmian skórnych. Jest to dolegliwość niezwykle uporczywa, gdyż nawet po ustąpieniu objawów może dochodzić do nawrotów. Choremu dokucza przede wszystkim silny, dotkliwy świąd. Typowe zmiany skórne występują w postaci bąbli pokrzywkowych, które pojawić się mogą na skórze dosłownie w ciągu kilku sekund , albo dłużej  – w kilka godzin. Bąble są różnej wielkości – od rozmiaru fasoli do rozmiaru kurzego jaja. Są zazwyczaj czerwone, mogą wystąpić na całym ciele, albo zaatakować tylko pojedynczą część ciała (najczęściej głowę). Bąble tworzą skupiska, lub pojawiają się pojedynczo, wyraźnie odróżniając się od zdrowej skóry. Czasem występują sączące pęcherzyki, które pękając uwalniają tzw. wysięk. Płyn ten zasycha na skórze tworząc strupki. Po upływie 2-3 tygodni, nawet bez leczenia, objawy pokrzywki ustępują nie pozostawiając śladu, aż do następnego rzutu.

Objawy pokrzywki

  • Bąble na skórze
  • Świąd
  • Sączące pęcherzyki (rzadziej niż bąble)

Jakie są przyczyny pokrzywki?

Podobnie jak w przypadku innych alergii, tak i przyczyną pokrzywki są uwarunkowane genetycznie zaburzenia funkcji układu immunologicznego. Organizm wytwarza zbyt dużo przeciwciał jako reakcje na wystąpienie różnego rodzaju czynników. Nie zawsze udaje się stwierdzić, który z tych czynników wywołuje objawy choroby. Mogą to być m. in. ukąszenia owadów, oparzenie pokrzywą. Stąd zresztą nazwa choroby. Przyczyną reakcji alergicznych w postaci pokrzywki mogą być m. in. niektóre składniki znajdujące się w pożywieniu, zaburzenia hormonalne albo zbyt częste podawanie penicyliny oraz sulfonamidów. Organizm może reagować uczuleniem na działanie takich czynników jak ciepło, ucisk, opary (zwłaszcza amoniaku). Źródłem pokrzywki mogą być także reakcje nerwowe.

Jak leczy się pokrzywkę?

Po ustąpieniu objawów pokrzywki można spróbować uodpornić organizm wprowadzając tzw. antygen (czynnik wywołujące alergię). Lekarz stopniowo wstrzykuje coraz większe dawki antygenu, co pobudza działanie tzw. przeciwciał blokujących. Ostre ataki pokrzywki zwalcza się preparatami antyhistaminowymi oraz sterydowymi. (więcej…)

Zespół Kawasaki

Chorobę tę rozpoznał w 1967 roku japoński pediatra Tomisaku Kawasaki. Nie leczona prowadzi do zaburzeń układu krwionośnego u około 20% dzieci. Około 80% przypadków zachorowań dotyczy dzieci poniżej 5 roku życia. Chłopcy chorują dwukrotnie częściej niż dziewczynki. Powyżej 8 roku życia zespół Kawasakiego jest już rzadki, choć zdarza się nawet u osób powyżej 20 roku życia. Choroba jest szczególnie częsta w Japonii i Stanach Zjednoczonych (około 180 przypadków rocznie), w Europie stwierdza się ją rzadziej (np. w Niemczech około 250 zachorowań rocznie).

Objawy zespołu Kawasakiego

– Gorączka trwająca ponad pięć dni

– Wysypka przypominająca wysypkę typową dla odry

– Obrzęk węzłów chłonnych szyjnych

– Język obłożony i pokryty małymi guzkami

– Czerwone, twarde i łuszczące się wewnętrzne powierzchnie dłoni i stóp

– Sucha, popękana błona śluzowa ust

– Wargi czerwone i świecące

Jakie są przyczyny zespołu Kawasakiego?

Uważa się, że choroba ma podłoże infekcyjne, ale nie jest zakaźna. Ponieważ powoduje ona zaburzenia funkcjonowania wielu narządów (atakuje między innymi opony mózgowe, żołądek, jelita i przewód moczowy), określą się ją mianem zespołu. Z powodu dwóch najbardziej charakterystycznych objawów – obrzęku węzłów chłonnych i zmian w błonach śluzowych (między innymi jamy ustnej) zespół Kawasakiego bywa też nazywany śluzowo-skórnym zespołem węzłów chłonnych.

(więcej…)

Zespół hiperkinetyczny u dzieci

O zespole hiperkinetycznym mówimy u dzieci, które mają trudności w koncentracji, łatwo się rozpraszają i irytują, są nadmiernie ruchliwe i niespokojne. Inną nazwą tego zespołu jest hiperaktywność.

Jakie są przyczyny zespołu hiperkinetycznego?

Istnieje wiele przyczyn zespołu hiperkinetycznego. Na początku trzeba się jednak zawsze upewnić, czy zachowanie dziecka nie jest typowe dla jego wieku i nie odpowiada aktywności rówieśników. Wielu rodziców niepokoi się, gdy raz po raz przez dom przechodzi mały huragan, który z trudnością można uciszyć. Szczególnie dzieci pomiędzy 2 a 5 rokiem życia wymagają wiele cierpliwości. Jest to jednak zupełnie normalne, ponieważ dzieci wtedy potrzebują szczególnie dużo ruchu. W tym wieku nie jest również niezwykłe, że maluch najwyżej kilka minut koncentruje się na jednej rzeczy. Jego mózg nie jest jeszcze wystarczająco rozwinięty, aby odbierać tylko jeden bodziec, nie zwracając uwagi na inne. Z doświadczenia wiadomo, że potrafią to dopiero dzieci w wieku szkolnym. Należy pamiętać, że również wśród starszych dzieci występują różne typy zachowania, od bardzo spokojnych i rozważnych po żywiołowe. Nierzadko trudno jest także odróżnić dzieci nadpobudliwe od niegrzecznych. Jeżeli nie ma pewności, czy aktywność dziecka nie jest chorobliwa, a ponadto zbytnio nas irytuje, należy poradzić się specjalisty: psychologa lub lekarza dziecięcego.

Objawy zespołu hiperkinetycznego

  • Dziecko ma trudności z koncentracją
  • Łatwo się rozprasza
  • Bez przerwy jest w ruchu
  • Zachowuje się jak „wiercipięta”
  • Jest nieostrożne
Gdy diagnoza zostanie postawiona

Odbiegająca od normy aktywność i nerwowość dziecka może mieć różne przyczyny. Najczęściej nie jest to spowodowane przez jeden czynnik. Hiperaktywność może bowiem mieć dwa lub kilka źródeł. Oto najważniejsze z nich:

Matka lub ojciec sami są nadpobudliwi i dziecko przejmuje od nich wzorce zachowania.

Wypadek losowy (śmierć, rozwód, ciężka choroba w rodzinie) jest w ten sposób odreagowany, ponieważ dziecko nie wie gdzie ma się zwrócić ze swoim strachem i niepokojem.

Dziecko jest lekko opóźnione w rozwoju. Co prawda, jest już w wieku szkolnym, ale jego nadmierna aktywność jest typowa dla przedszkolaków.

(więcej…)

Zakażenia u noworodków

Noworodki są szczególnie podatne na różnego rodzaju choroby zakaźne. Nie wszystkie bowiem przekazywane przez matkę w okresie ciąży przeciwciała mogły przedostać się przez łożysko, sam noworodek zaczyna je dopiero wytwarzać. Zakażenia wywoływane są głównie przez mikroorganizmy takie jak bakterie, wirusy i grzyby.

Jakie występują rodzaje zakażeń?

Najczęściej występującą u noworodków chorobą jest posocznica. Polega ona na tym, że do krwiobiegu przenikają zarazki pochodzące z ogniska bakterii. Zapalenie spojówek również wywołują bakterie; jeśli jednak dziecko połknie zainfekowaną wydzielinę, często dochodzi do zapalenia płuc. Zapalenie płuc zdarza się także jako samodzielna jednostka chorobowa i zawsze jest bardzo niebezpieczne dla życia dziecka. Poważniejszą formą zapalenia jest rzeżączkowe zapalenie spojówek, w którym szczególnie zagrożona jest rogówka oka. Zapalenie jelita grubego i okrężnicy dotyczy śluzówki jelita o objawia się biegunką. Dochodzi wtedy do wytwarzania gazów, co w skrajnych przypadkach może doprowadzić do przerwania jelita. Zapalenie opon mózgowych dotyka częściej chłopców niż dziewczynki. Niebezpieczne jest również zapalenie pępka, może ono rozszerzyć się na ścianę jamy brzusznej i wywołać posocznicę.

Objawy zakażeń u noworodków

– Apatia, osłabiony odruch ssania

– Wymioty, gorączka

– Duże skoki temperatury

– Blada twarz, woskowy kolor skóry

– Duszności

– Spadek wagi ciała

Jakie są przyczyny zakażeń?

Niezupełnie jeszcze wykształcony system immunologiczny noworodków, nie zapewnia ochrony organizmu przed zarazkami i to właśnie stanowi u dzieci przyczynę większej podatności na zakażenia. Już podczas samego porodu zarazki matki mogą przedostać się na ewentualne skaleczenia czy zadrapania dziecka. Chwilę później zagrożeniem stają się bakterie i wirusy przenoszone przez matkę, lekarza czy personel szpitalny. Możliwe są również zakażenia zainfekowanymi wodami płodowymi lub połkniętą przez dziecko wydzieliną w kanale rodnym.

(więcej…)

Zaburzenia rozwojowe u dzieci

Najlepsze wyobrażenie o rozwoju małego dziecka daje obserwacja dwóch szybko zmieniających się czynników: wzrostu i wagi. W ciągu pierwszych sześciu miesięcy życia dziecko przybiera na wadze średnio 700 gramów miesięcznie. Pod koniec pierwszego roku powinno osiągnąć  75 cm wzrostu. Podane wartości o jednak średnie statystyczne. Mogą one podlegać znacznym wahaniom u poszczególnych dzieci. Jeśli jednak dziecko prawie wcale nie rośnie i jedynie w minimalnym stopniu przybiera na wadze lub wręcz traci masę ciała, jego rozwój jest z pewnością zaburzony.

Objawy zaburzeń rozwojowych

– Utrata wagi

– Mała waga ciała

– Zaburzenia wzrostu

– Blada cera

– Apatia

– Zaburzenia snu

– Częsty płacz bez wyraźnej przyczyny

– Brak apetytu

– Długotrwałe wymioty

– Nawracające biegunki lub zaparcia

– Częste lub długotrwałe infekcje

– Zahamowanie rozwoju fizycznego lub psychicznego

Obserwacja rozwoju psychicznego

To samo dotyczy psychicznego rozwoju dziecka. W poszczególnych stadiach rozwoju powinno ono nabywać coraz to nowsze umiejętności. Na podstawie badań przeprowadzonych na wielu tysiącach dzieci, przyjęto pewne normy. Dokładnie zmierzono, opisano i ujęto w tabele, kiedy dziecko powinno samodzielnie siadać, raczkować, wstawać, sięgać po przedmioty i je chwytać. Rzadko jednak zdarza się, by rozwój dziecka ściśle pokrywał się z przyjętymi normami. Niewielkie odchylenia są rzeczą normalną i nie powinny wywoływać u rodziców niepokoju. Jeśli jednak dziecko zatrzymuje się na pewnym etapie rozwoju i przestaje nabywać nowe zdolności, jeśli przestaje wykazywać zainteresowanie otaczającym światem i zamyka się w sobie lub jeśli wręcz cofa się w rozwoju i traci umiejętności, które wcześniej nabyło, należy podejrzewać wystąpienie u niego poważnych zaburzeń rozwojowych. Ich przyczyną mogą być uszkodzenia mózgu, głuchota, ślepota lub niedorozwój psychiczny.

(więcej…)