choroby oczu

Schorzenia rogówki

Przednią część oka pokrywa twarda, elastyczna i przezroczysta błona – rogówka. Chroni ona oko i jednocześnie jest częścią aparatu dioptrycznego (tworzącego obraz). Brzeg rogówki tworzy twardówka, wewnętrzna, nieprzejrzysta biaława błona z tkanki łącznej włóknistej, przechodząca od przodu w przezroczystą rogówkę.

Przez rogówkę nie przebiegają naczynia krwionośne, mimo to jest ona tkanką żywą, odżywianą przez twardówkę, ciecz wodnistą oczu i łzy. Ze względu na powolny proces przemiany materii, rogówkę można łatwo przeszczepiać, ale z drugiej strony jest ona podatna na choroby. Rogówka ulega szeregowi chorób bakteryjnych, wirusowych i alergicznych, powodujących stany zapalne. Ponieważ z rogówką graniczą bezpośrednio powieki i spojówki może dochodzić do przenoszenia się stanów zapalnych. Niektóre choroby mogą stopniowo obejmować całą rogówkę, aby następnie wtargnąć do wnętrza oka. W efekcie dochodzi do zmian zwyrodnieniowych, mętnienia i bliznowacenia, które powodują zburzenia wzroku.

Objawy schorzeń rogówki

– zmętnienie widzianego obrazu

– swędzenie lub ból

– widzenie niewyraźnych punktów lub plam

– przebarwienia

– ropienie

– wady wzroku

Przebieg schorzeń rogówki

Najczęściej spotykaną formą bakteryjnego zapalenia rogówki jest wrzód pełzający ostry. Jego powstaniu sprzyja ropny stan woreczka łzowego. Naciek powstały na środku rogówki powoduje jej ubytek w kształcie sierpa.

Zapalenie rogówki powodują liczne wirusy m.in. ospy prawdziwej i szczepiennej, półpaśca oraz opryszczki.

Do zapaleń alergicznych należy zapalenie różowate, występujące u osób cierpiących na trądzik różowaty twarzy. Na powierzchni rogówki, w obrębie szpary powiekowej, tworzą się nacieki.

U płodu reakcję alergiczną wywołuje również krętek blady (sprawca kiły). Między 10-20 dniem życia powoduje on zapalenie miąższowe rogówki. (więcej…)

Ektropia i entropia powiek

Najczęstszą wadą nieprawidłowego ustawienia powiek jest ektropia, inaczej wywinięcie powieki na zewnątrz. Wywinięta powieka powoduje utratę łez i wysychanie gałki ocznej. Ponieważ spojówka nie jest dostatecznie nawilżona dochodzi do jej zapalenia. O wiele rzadsza jest entropia, czyli podwinięcie powieki do wewnątrz. W takim ustawieniu rzęsy są zwrócone w kierunku gałki ocznej. Cały czas ocierając o spojówkę również powodują jej zapalenie.

Przyczyny nieprawidłowego ustawienia powiek

Wywinięcie powieki jest spowodowane przez osłabienie mięśni tkanki łącznej. Dlatego występuje najczęściej u osób w starszym wieku. Przyczyną wywinięcia powieki może być również blizna po urazie lub porażenie nerwów twarzy. Podwinięcie do wewnątrz powieki często także występuje u osób starszych. Powieki zawierają mięsień okrężny oka, który w takim przypadku kurczy się. Włókna mięśniowe znajdujące się w powiece z latami skracają się i wywijają powiekę do wewnątrz. Również blizny po oparzeniu termicznym lub chemicznym mogą powodować podwinięcie powieki.

Objawy ektropii powiek

– wywinięta dolna powieka

– zaczerwienienie i ból spojówek

– ciągłe łzawienie

Objawy entropii powiek

– podwinięta dolna powieka

– rzęsy dotykają gałki ocznej

– zaczerwienienie i ból spojówek

Leczenie nieprawidłowego ustawienia powiek

Dawny kształt powieki na ogół może być przywrócony tylko poprzez zabieg operacyjny. Przy wywinięciu trzeba usunąć fragment dolnej powieki. Dzięki temu uzyskuje się naprężenie i prawidłowe jej ustawienie. Także podwinięcie do wewnątrz powieki można leczyć operacyjnie. Mięśnie powieki, które uległy skróceniu zostają rozdzielone, natomiast mięśnie znajdujące się nieco dalej od powieki są napinane. (więcej…)

Krótkowzroczność

Osoby cieszące się idealnie dobrym wzrokiem powinny widzieć obiekty oddalone o ponad 60 m. U pacjentów z krótkowzrocznością dystans ten jest znacznie mniejszy – w zależności od stopnia wady, widziane na odległość obiekty i przedmioty stają się zamazane i niewyraźne. Przedmioty znajdujące się blisko są widziane ostro i wyraźnie.

Przyczyny krótkowzroczności

Promienie świetlne przenikają przez rogówkę oka, źrenicę, soczewkę oraz ciałko szkliste i trafiają na siatkówkę, która przylega do tylnej ściany gałki ocznej. Soczewka załamuje promienie świetlne kierując je wprost na ogniskową znajdującą się na siatkówce. W ten sposób powstaje obraz.

W zdrowym oku, promienie świetlne są ogniskowane na tzw. dołku środkowym (najbardziej czułym na światło miejscu siatkówki), dzięki czemu powstający na siatkówce obraz jest ostry i wyraźny. Przy krótkowzroczności promienie świetlne skupiają się przed siatkówką, co daje obraz zamazany.

Objawy krótkowzroczności

Obraz przedmiotów znajdujących się w oddali jest zamazany, natomiast widzianych z bliska – ostry i wyraźny.

Leczenie krótkowzroczności

Korekta tej wady polega na przesunięciu ogniskowej promieni do tyłu w kierunku siatkówki. Leczenie tego typu wady wzroku jest możliwe dzięki okularom oraz soczewkom kontaktowym.

Co można zrobić samemu?

Nie istnieją konkretne środki zapobiegające krótkowzroczności. Jest to, bowiem uwarunkowana genetycznie wada (zwłaszcza, gdy rodzice również byli krótkowzroczni), wynikająca z wrodzonych anomalii oka lub rozwijająca się z upływem czasu. (więcej…)

Jęczmień i gradówka

Mianem tym określa się ropne zmiany zapalne gruczołu łojowego lub potowego, pojawiające się na górnej lub dolnej powiece oka. Stany zapalne tego typu związane są najczęściej z obniżoną odpornością organizmu. Można wyróżnić zewnętrzny jęczmień – zapalenie dotyczy wtedy gruczołu mieszka włosowego rzęsy lub jęczmień wewnętrzny, czyli infekcję gruczołu łojowego rzęsy (gruczoł Meiboma).W przeciwieństwie do jęczmienia zewnętrznego, który opróżnia się na zewnątrz, jęczmień wewnętrzny pęka do worka spojówkowego. Schorzenie zaczyna się bolesnym zaczerwienieniem i uczuciem napięcia powieki. Wkrótce pojawia się naciek ropny, który w niedługim czasie pęka. Wraz z opróżnieniem ropnia ustępuje ból i obrzęk.

Podobnie jak przy jęczmieniu tak i przy gradówce zainfekowane są gruczoły Meiboma. Zapalenie przyjmuje postać przewlekłą.

Objawy jęczmienia i gradówki

– bolesne zaczerwienienie i obrzęk

– uczucie napięcia

– wytworzenie się małego czopu ropnego

– ewentualnie niewielka gorączka

– obrzęk limfatyczny w okolicy ucha

Przyczyny jęczmienia i gradówki

Zarówno zewnętrzny, jak i wewnętrzny jęczmień spowodowany jest jest ostrą infekcją bakteryjną. Powstaje ona w gruczole łojowym lub potowym powiek. Wywołują ją gronkowce lub paciorkowce. Osoby chore na cukrzycę są szczególnie narażone na infekcje skóry.

Zamknięcie gruczołu

Gradówka, w przeciwieństwie do ostrej ropnej infekcji, powstaje w wyniku zamknięcia przewodu odprowadzającego wydzielinę łojową z gruczołu. Towarzyszy temu niewielki stan zapalny. Prowadzi to do powstania obrzęku a następnie tworzenia się twardego, niebolesnego guzka pod skórą powieki. Niekiedy guzek taki może utworzyć się na brzegu powieki.

Leczenie jęczmienia i gradówki

Stosując suche, ogrzewane powietrze (przy użyciu lampy podczerwieni lub poduszki elektrycznej) można przyspieszyć kolejne fazy zapalenia, uzyskując szybsze dojrzewania i samoistne opróżnienie ropnia. Ulgę przyniosą również ciepłe kompresy. Z reguły zdrowienie następuje szybko, bez tworzenia się blizny. (więcej…)

Jaskra

Jaskra to choroba oczu powodująca niebezpieczne zwiększenie ciśnienia we wnętrzu gałki ocznej. Skutkiem tego procesu jest uszkodzenie nerwów wzrokowych oraz zmniejszenie pola widzenia. Jaskra może występować w postaci przewlekłej lub ostrej. Jaskra w postaci ostrej atakuje zazwyczaj tylko jedno oko. Ciśnienie bardzo szybko wrasta, pojawia się ból oraz zaczerwienienie oka, zmniejsza się zdolność widzenia. Chory skarży się na „ogólne rozbicie” i ból głowy. Charakterystycznym objawem jaskry jest także widzenie wielobarwnych pierścieni podczas patrzenia w kierunku lampy lub innych źródeł światła.

Objawy chronicznej postaci jaskry są z początku prawie niezauważalne. Pacjent nie odczuwa bólu i nie zauważa żadnych zmian chorobowych. Zdolność widzenia obojga oczu zmniejsza się stopniowo a miarę upływu czasu, a proces ten trwa przez wiele lat. Pierwszym objawem zauważalnym jest pojawienie się przezroczystej mgiełki w oku.

Naturalnie powiększa się również tzw. ślepy punkt, czyli obszar, którego oko nie obejmuje swoim zasięgiem. Stopniowo ogranicza się pole widzenia, chory widzi jak przez lunetę.

W przedniej komorze oka, leżącej przed soczewką, wzrasta ciśnienie. Znajduje się tutaj wodnista, uboga w białko ciecz, którą oczy ciągle wydzielają do swoich komór. Żeby uniknąć wzrostu ciśnienia krwi w oku, nadmiar cieczy jest odprowadzany z oka maleńkimi kanalikami.

Objawy jaskry

– ograniczenie pola widzenia

– luki w obrazach odbieranych przez oko

Przyczyny jaskry

Przyczyny powstawania jaskry nie są do dzisiaj dokładnie zbadane. Przypuszcza się, że źródłem choroby jest niedostateczny odpływ wodnistej cieczy, przez co wzrasta ciśnienie w oku. Dochodzi wówczas do uszkodzenia nerwów wzrokowych, a nawet do ich obumarcia.

Leczenie jaskry

Pacjent otrzymuje leki, które zmniejszając wydzielanie wodnistej cieczy lub wzmagają proces jej odpływu z oka. W przypadku jaskry przewlekłej chory musi przyjmować leki już do końca życia. Czasem w celu usunięcia jaskry konieczny jest zabieg operacyjny. Polega on na wykonaniu niewielkiego nacięcia tęczówki, co umożliwia odpływ wodnistej cieczy z oka. Na szczęście w większości przypadków jaskry wystarcza zastosowanie odpowiednich leków obniżających ciśnienie cieczy. (więcej…)

Irydodiagnostyka

Spojrzeniem można nieraz wyrazić więcej niż słowami, ponieważ zdradza ono wszystko to, co ukrywa wnętrze człowieka. Jest to stara prawda, którą oprócz poetów głosili już dwaj starożytni lekarze: Hipokrates i Filostratus. Twierdzili oni nawet, że z oczu można wyczytać i odgadnąć charakter człowieka. Znacznie później pojawiły się w medycynie pierwsze przesłanki, mówiące o możliwości odczytania z oczu wskazówek o dolegliwościach pacjenta. W XVII w. drezdeński lekarz P. Meyen pisał: „Aby dowiedzieć się, która część ciała jest przyczyną dolegliwości, trzeba wziąć pod uwagę cztery części mapy oka”.

Na przełomie XIX i XX wieku węgierski lekarz Ignaz von Peczely oraz szwedzki proboszcz Nils Liljequist propagowali irydodiagnostykę w formie, która jest znana i stosowana do dzisiaj. Niezależnie od siebie stworzyli oni mapy irydodiagnostyczne, na których zaznaczyli obszary tęczówki, z których odczytać można wskazówki na temat chorób takich organów jak: serce, wątroba, nerki itd.

W ostatnich dziesięcioleciach irydodiagnostyka była domeną specjalistów zajmujących się medycyną niekonwencjonalną. Obecnie opracowana jest bardzo dokładna topografia, czyli swego rodzaju mapa ludzkiego oka.

Dysponując odpowiednią wiedzą z zakresu irydodiagnostyki, można na podstawie takiej mapy wysnuć bardzo trafne wnioski na temat źródeł dolegliwości danego pacjenta. Mimo to medycyna tradycyjna odnosi się bardzo sceptycznie do tego typu metod diagnostycznych, określając je mianem niepoważnych.

Przyczyną sceptycyzmu jest brak znajomości mechanizmów wywołujących zmiany w tęczówce oka. Nie wiadomo bowiem, czy zmiany te rzeczywiście świadczą o zaburzeniu chorobowym.

Na czym polega irydodiagnostyka?

Doświadczony diagnosta potrafi na podstawie mapy oka wyłowić wskazówki na temat zarówno mocnych stron organizmu, jak i uwarunkowanych genetycznie skłonności do określonych zaburzeń. Specjalista może również wysnuć wnioski na temat stanu zdrowia pacjenta w danej chwili. (więcej…)

Choroby nerwu wzrokowego

Nerw wzrokowy (nerw czaszkowy II) przewodzi bodźce wzrokowe z oka do ośrodka wzroku, znajdującym się w tylnym płacie kory mózgowej. Zakończenie nerwu w gałce ocznej nosi nazwę tarczy nerwu wzrokowego, to właśnie tutaj znajduje się powszechnie znana „ślepa plamka”. Okulista ogląda tarczę nerwu wzrokowego za pomocą specjalnego urządzenia zwanego oftalmoskopem. U zdrowego człowieka tarcza nerwu wzrokowego jest pionowym, owalnym tworem o średnicy około jednego milimetra. Niezmieniona chorobowo ma kolor bladoróżowy lub jasnoczerwony i jest wyraźnie odgraniczona od otoczenia. W odległości 3,5 do 5,5 cm od tarczy nerwu wzrokowego, na wysokości przysadki mózgowej, znajduje się skrzyżowanie włókien nerwu wzrokowego. Schorzenia nerwu wzrokowego mogą dotyczyć zarówno jego części znajdującej się wewnątrz gałki ocznej, jak tez części pozagałkowej.

Objawy choroby nerwu wzrokowego

– zmniejszenie ostrości wzroku

– przejściowa utrata wzroku

– ograniczenie pola widzenia

– ból głowy

– ślepota

Przyczyny chorób nerwu wzrokowego

Choroby nerwu wzrokowego mogą być wywołane przez wiele różnych czynników.

Obrzęk zastoinowy

Obrzęk zastoinowy tarczy nerwu wzrokowego to szklisty obrzęk tarczy bez objawów zapalenia> może wystąpić jednostronnie lub obejmować obie gałki oczne. Pierwsze objawy obrzęku zastoinowego tarczy nerwu wzrokowego to przejściowe okresy utraty wzroku. Obrzęk tarczy zastoinowej ustępuje bez śladu, jeśli odpowiednio szybko usunie się jego przyczynę. W przeciwnym razie dochodzi do zaniku (atrofii) nerwu wzrokowego i trwałej utraty wzroku.

Obrzęk zastoinowy może być spowodowany np. obecnością guzów lub ropni mózgu, wzrostem ciśnienia płynu mózgowo – rdzeniowego (np. w przypadku wodogłowia, zapalenia mózgu i opon mózgowych) oraz wrodzonymi wadami budowy czaszki.  Obustronny obrzęk zastoinowy tarczy nerwu wzrokowego pojawia się niekiedy w niedokrwistości, białaczce i nowotworach przysadki mózgowej. Jednostronny obrzęk zastoinowy jest najczęściej wywołany urazem oka bądź też dochodzi do niego w wyniku powikłania operacji okulistycznych.

Zapalenie nerwu wzrokowego

Stan zapalny może rozwinąć się zarówno w części wewnątrzgałkowej (zapalenie tarczy nerwu wzrokowego), jak i pozagałkowej nerwu wzrokowego (pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego). Zapalenia te bardzo szybko dają wyraźne objawy: ostrość widzenia spada (aż do całkowitej ślepoty), natomiast pole widzenia ulega zawężeniu. Pozagałkowemu zapaleniu nerwu wzrokowego towarzyszą zazwyczaj bóle głowy, które nasilają się podczas poruszania gałką oczną. Inne objawy to: zaburzenia widzenia barwnego (czerwień – zieleń), plamki przed oczyma, widzenie podwójne oraz drganie oka. O ile zapalenie tarczy nerwu wzrokowego jest dla okulisty łatwe do rozpoznania na podstawie zmiany jej wyglądu, o tyle w zapaleniu pozagałkowym, wygląda tarczy ulega zmianie dopiero po upływie trzech tygodni. (więcej…)

Mroczki w polu widzenia

Pole widzenia jest to pojęcie z dziedziny okulistyki i oznacza obszar widziany nieporuszającym się okiem podczas patrzenia na wprost. Zaburzenie obrazu lub zwężenie pola widzenia ma znaczenie w diagnozowaniu schorzeń oczu i neurologicznych. Istnieją schorzenia, przy których pole widzenia jednego oka zawęża się w określonych miejscach, podczas gdy oko zdrowe widzi cały obszar. Często występują drobne, prawie nieuchwytne zwężenia pola widzenia. Pacjent może zauważyć je dopiero wtedy, gdy ciągle zdarza mu się przeoczyć jakiś przedmiot. Zwężenie pola widzenia może także ograniczyć się tylko do określonych kolorów i wtedy pacjent w pewnym obszarze nie widzi np.. barwy zielonej.

Objawy mroczków w polu widzenia

pewne obszary, które wcześniej znajdowały się w polu widzenia, teraz są niewidoczne lub widoczne jak przez mgłę.

Przyczyny zwężenia pola widzenia

Siatkówka wyściełająca wnętrze gałki ocznej jest zaopatrzona w wyspecjalizowane nerwy – fotoreceptory (czopki i pręciki), które przejmują obraz z zewnątrz i przekazują go poprzez nerw wzrokowy do mózgu. U osób starszych może dochodzić do odwarstwienia siatkówki. Przy szybkich ruchach gałki ocznej występuje ryzyko, ze ciało szkliste wypełniające gałkę oczną, oderwie siatkówkę od podstawy. Oderwany obszar siatkówki jest bezużyteczny i dlatego pole widzenia zawęża się, występują mroczki przed okiem i „migotanie” przedmiotów. Choroba ta występuje najczęściej u krótkowidzów.

Jaskra

Odwarstwienia siatkówki mogą towarzyszyć chorobom powodującym uszkodzenie naczyń krwionośnych np. cukrzycy lub nadciśnieniu. Również urazy oka niosą ryzyko oderwania się siatkówki i pojawiania się mroczków i błysków w polu widzenia. Niewielkie, łukowate zwężenie pola widzenia jest typowym, wczesnym symptomem jaskry. Ślepota na barwę czerwoną lub zieloną może sygnalizować zaburzenia pracy nerwu wzrokowego. Jeśli na pewnym odcinku nerwu wzrokowego powstanie nowotwór, to na podstawie rodzaju mroczków w polu widzenia można zlokalizować jego położenie. Schorzenia siatkówki powodują ślepotę na barwę żółtą oraz niebieską. (więcej…)