LOADING

Type to search

Jak zbudowane jest ludzkie serce i jak działa?

Choroby serca

Jak zbudowane jest ludzkie serce i jak działa?

Share

Układ krążenia funkcjonuje sprawnie, kiedy pompa sercowa ma odpowiednio dużą pojemność minutową, a w tętnicach panuje odpowiednio wysokie ciśnienie wymuszające przepływ krwi od serca do tkanek. Ciśnienie tętnicze jest wypadkową pojemności łożyska naczyniowego (oporu naczyniowego) i objętości krwi krążącej. Pojemność minutowa, opór obwodowy i objętość krwi krążącej podlegają wielu mechanizmom regulacyjnym, na ogół powiązanym w pętle wzajemnych sprzężeń zwrotnych.

Serce składa się z dwóch oddzielnych pomp mięśniowych – prawej i lewej. W skład każdej wchodzą przedsionek i komora, oddzielone zastawką. Do każdej z pomp napływa swobodnie krew z odpowiednich żył i wypływa do odpowiedniej tętnicy przez zastawki półksiężycowate, które nie pozwalają na cofanie się krwi do serca.

Lewa komora jest pompą ciśnieniową, a prawa komora – pompą objętościową. Lewa komora bierze udział w opróżnieniu także prawej komory, do której wnętrza wpukla się w czasie skurczu przegroda międzykomorowa.

Serce pompuje krew do łożyska naczyniowego dzięki powtarzającym się cyklom napełniania i opróżniania jam serca – najpierw przedsionków, a następnie komór. Zjawiska zachodzące w sercu od początku jednego skurczu do początku następnego nazywa się cyklem hemodynamicznym serca lub cyklem sercowym, w którym się wyróżnia:

  1. fazę rozkurczu – wtedy zastawki aorty i tętnicy płucnej są zamknięte, a zastawki przedsionkowo-komorowe – otwarte. Krew biernie (zgodnie z gradientem ciśnień) wpływa z żył poprzez przedsionki do komór, początkowo szybko (okres szybkiego napełniania komór), następnie wolniej (okres wolnego napełniania), i wreszcie skurcz przedsionka (załamek P w EKG) czynnie zwiększa objętość krwi w komorach o 10 – 25%. Wzrostowi objętości krwi w komorach towarzyszy niewielki wzrost ciśnienia komorowego i rozciąganie ścian komór, które uruchamia mechanizm Starlinga (p. niżej).
  2. fazę skurczu – wtedy elektryczne pobudzenie komórek sercowych wyzwala skurcz komór (zespół QRS w EKG). Wzrasta ciśnienie w komorach i zamykają się zastawki przedsionkowo-komorowe (I ton serca). Ciśnienie w komorach dalej gwałtownie rośnie przy niezmienionej objętości komór (faza skurczu izowolumetrycznego) i staje się równe ciśnieniu odpowiednio w aorcie i tętnicy płucnej. Po otwarciu zastawek aorty i tętnicy płucnej dochodzi do wyrzutu krwi do aorty i tętnicy płucnej (faza wyrzucania). Następnie komórki sercowe ulegają repolaryzacji (załamek T w EKG), mięsień komór się rozkurcza i ciśnienie w komorach spada aż do wartości poniżej ciśnienia w dużych tętnicach. Po zamknięciu zastawki aorty i tętnicy płucnej (II ton serca) następuje faza rozkurczu izowolumetrycznego. Gdy ciśnienie w komorach spadnie poniżej ciśnienia w przedsionkach, otwierają się zastawki przedsionkowo-komorowe i rozpoczyna się kolejny cykl sercowy.

Przy częstotliwości rytmu serca -70/min cykl sercowy trwa -800 ms, z czego /s przypada na skurcz komór. Przyśpieszenie rytmu serca powoduje głównie skrócenie fazy rozkurczu i względne wydłużenie fazy skurczu, co pogarsza napełnianie komór i wiąże się ze wzrostem oporu kompresyjnego tętnie wieńcowych.

W prawidłowym sercu objętość krwi w lewej komorze na końcu fazy rozkurczu (objętość końcoworozkurczowa) wynosi 110 – 120 ml i maleje pod koniec fazy wyrzutu do 40 – 50 ml (objętość końcowoskurczowa). Objętość krwi pompowanej do aorty w jednym cyklu sercowym (objętość wyrzutowa) wynosi 70 – 80 ml, co stanowi -70% objętości końcoworozkurczowej lewej komory. Ta tzw. frakcja wyrzutowa lewej komory (objętość wyrzutowa/ objętość końcoworozkurczowa x 100%) jest użytecznym klinicznie wskaźnikiem sprawności serca jako pompy.

Serce dorosłego człowieka pompuje 4-5 l krwi na minutę (pojemność minutowa serca; rzut serca), a w czasie intensywnego wysiłku nawet 20-25 l/min. Pojemność minutowa prawidłowego serca zależy od:

  • objętości wyrzutowej – uwarunkowanej kurczliwością mięśnia sercowego i wielkością obciążenia następczego serca
  • częstotliwości rytmu serca.

Kurczliwość to zdolność mięśnia do wywoływania skurczu. Serce człowieka jest zbudowane z -5,5 miliarda poprzecznie prążkowanych komórek mięśnia sercowego (kardiomiocytów). O kurczliwości mięśnia sercowego jako całości decydują:

  • liczba i jakość kardiomiocytów
  • kurczliwość kardiomiocytów
  • mechanizmy elektrofizjologiczne sprawiające, że skurcze pojedynczych kardiomiocytów są rytmiczne, uporządkowane przestrzennie (przedsionki kurczą się przed komorami) i skoordynowane w czasie
  • mechanizmy zapewniające kardiomiocytom energię do skurczu.
Previous Article

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Więcej w Choroby serca
Posocznica

Posocznica to infekcja bakteryjna rozprzestrzeniająca się drogami układu krwionośnego, postać najczęściej spotykana w zakażeniach gronkowcowych...

Zawał serca

Aby serce mogło pracować w sposób prawidłowy, potrzebna jest odpowiednia ilość tlenu, który dostarczany jest...

Pierwsza pomoc przy zawale serca

Pierwsza pomoc przy zawale Osobie dotkniętej zawałem należy jak najszybciej podać lekarstwo uśmierzające ból, po...

Zamknij