Tag - wzrok

Nadwrażliwość na światło

Nadwrażliwością na światło – inaczej fotofobią – nazywa się nieprzyjemne, czasami wręcz bolesne doznania wzrokowe spowodowane działaniem światła na oczy. Pod jego wpływem odruchowo zmniejsza się szpara powiekowa, co chroni gałkę oczną. Chory mruży oczy i mruga powiekami. Często dochodzi do nadmiernego łzawienia. Nadwrażliwości na światło nie należy mylić z heliofobią – chorobą psychiczną, która powoduje, że pacjent odczuwa silny lęk przed światłem słonecznym. Obie choroby nie mają ze sobą nic wspólnego.

Przyczyny nadwrażliwości na światło

Nadwrażliwość na światło może być wrodzona. Dzieje się tak na przykład w przypadku osób z niedoborem barwnika skóry (albinosów). Istnieje również wiele różnych schorzeń nabytych, które także są związane z nadwrażliwością na światło.

– Schorzenia zewnętrznych części oka

Nadwrażliwość na światło może wystąpić we wszystkich schorzeniach zewnętrznych części oka. Należą do nich ostre i przewlekłe zapalenia spojówek, rogówki, oraz tęczówki oka, owrzodzenia i urazy rogówki, jak również jej nowotwory.

Nadwrażliwość na światło pojawia się także na skutek uszkodzenia oka przez zbyt silne światło. Dzieje się tak chociażby w przypadku spawania lub dłuższego przebywania na stokach wysokogórskich w słoneczną pogodę bez odpowiednich okularów ochronnych. Nadwrażliwość utrzymuje się wówczas stosunkowo długo.

Schorzenia wewnętrznych części oka

Schorzenia wnętrza oka rzadko objawiają się nadwrażliwością na światło, za wyjątkiem ostrych ataków jaskry.

Migrena

Napady migreny, polegające na silnym, jednostronnym bólu głowy wiążą się zazwyczaj z nadwrażliwością na światło, mroczkami przed oczyma i zaburzeniami widzenia.

Akrodynia

Istotą tej rzadkiej choroby wieku dziecięcego jest nadwrażliwość pnia mózgu na niektóre substancje, na przykład rtęć. Jednym z objawów akrodynii jest właśnie nadwrażliwość na światło. Poza tym pojawiają się zaburzenia psychiczne, takie jak nadmierna drażliwość i smutek oraz zmiany chorobowe skóry i błon śluzowych.

Porażenie nerwu okoruchowego

Porażenie trzeciego nerwu czaszkowego (zwanego okoruchowym) objawia się opadaniem powieki górnej, która zasłania gałkę oczną. Oko skierowane jest do dołu i na zewnątrz, a źrenica jest trwale rozszerzona. (więcej…)

Choroby gruczołów łzowych

Narząd łzowy składa się z gruczołu łzowego i dróg łzowych. Gruczoł łzowy umiejscowiony jest w górnej, bocznej części oczodołu, a ujście jego przewodu wyprowadzającego znajduje się w zewnętrznym kąciku oka, w worku spojówkowym. Drogi łzowe mają swoje ujście na brzegach powiek. Poza tym w spojówce oka jest jeszcze kilka mniejszych gruczołów, w których wydzielina zawierająca pewien enzym nawilża rogówkę. W ten sposób oko jest stale oczyszczane i chronione przed ewentualnym zapaleniem. Ruch powieki zapewnia równomierne rozprowadzanie płynu na całej powierzchni oka. Wydzielina odprowadzana jest do nosa przewodem nosowo-łzowym, który ma ujścia w wewnętrznym kąciku oka.

Systemem tym mogą zachwiać najróżniejsze czynniki, które spowodują produkcję zbyt małej lub zbyt dużej ilości cieczy łzowej. Stosunkowo  najczęściej występują zapalenia gruczołów łzowych, raczej rzadko problem łzawienia związany jest z nowotworem.

Objawy choroby gruczołów łzowych

– obrzmienie powieki górnej, bolesne przy zapaleniu, podczas innych chorób przewlekłych nie powoduje bólu

– uczucie tarcia i piasku pod powiekami

– uczucie mokrego oka

Przyczyny choroby gruczołów łzowych

Mniejsza niż normalnie ilość wydzieliny związana bywa z postępującym wiekiem. Ten sam problem mogą wywoływać u kobiet zmiany hormonalne następujące w okresie menopauzy.

Chorobliwe zmniejszanie produkcji łez charakterystyczne jest dla tzw. zespołu Sjogrena. Jest to przewlekła choroba typu reumatycznego, objawiająca się też zmianami w śluzówce oka i jamy ustnej, której bliższe przyczyny nie są znane.

Zwiększenie ilości wydzielanych łez następuje, jak każdy na pewno już sam nieraz to przeżył podczas p0łaczu. Taką samą reakcję wywołuje podrażnienie oka, np. ciałem obcym, krojenie cebuli, zranienie i zadrapanie, silne światło słoneczne lub zimno. Ostry stan zapalny gruczołów łzowych może występować w ramach innych chorób jak nagminne zapalenie przyusznic, szkarlatyna lub grypa. (więcej…)

Dalekowzroczność

Dalekowzroczność (hiperopia, nadwzroczność) jest wadą wzroku. Jej istota polega na tym, że kiedy w zdrowym oku promienie padające równolegle zbiegają się w jednym punkcie na siatkówce; przy dalekowzroczności ogniskują się poza siatkówką. W efekcie obraz znajdujących się w pobliżu przedmiotów jest zawsze niewyraźny.

Starczowzroczność (prezbiopia) jest odmianą dalekowzroczności. W stanie spoczynku oczy starszego człowieka nastawione są na nieskończoną odległość, ale podczas obserwacji rzeczy lub osoby stojącej w pobliżu, wzrok może tak się przystosować do odległości, że obraz jest zupełnie wyraźny.

Zdolność do przystosowania się do odległości, inaczej zwana akomodacją wzroku, z biegiem lat maleje. Mniej więcej około 60. roku życia zanika zupełnie i pojawia się starczowzroczność.

Objawy dalekowzroczności i starczowzroczności

– nieostre widzenie z bliska do około 1 metra

– uczucie zmęczenia oczu

– możliwe bóle głowy na skutek ciągłego dostosowywania się soczewek

Przyczyny dalekowzroczności i starczowzroczności

Do starczowzroczności (czego pierwszym objawem jest zamazywanie się liter przy pisaniu i czytaniu) dochodzi na skutek naturalnego twardnienia soczewki i w konsekwencji do zmniejszania się zakresu akomodacji oka.

Dalekowzroczność spowodowana jest zbyt małym wymiarem przednio – tylnym gałki ocznej oraz zmniejszeniem elastyczności soczewki i zbyt małym jej wypukleniem.

Wzmagające się z wiekiem trudności widzenia z bliska powodują, że punkt bliższy oka stale się oddala. Jest to najbliższy oku punkt, który oko spostrzega wyraźnie. Dla dziesięciolatka będzie ona znajdował się w odległości 10 cm, 45 letni człowiek widzi dokładnie już na odległość 30-35 cm. (więcej…)

Daltonizm

Widmo barw powstaje po przejściu światła słonecznego przez pryzmat. Zakres ten obejmuje barwy od czerwieni do fioletu. Barwa czerwona odpowiada długości fali elektromagnetycznej od 650 do 700 nm, barwa fioletowa około 400nm. Fale krótsze (ultrafiolet) i dłuższe (podczerwień) nie są rozróżniane przez ludzkie oko.

Oko człowieka odbiera fale światła widzialnego w postaci różnych kolorów. Łącząc barwy podstawowe, czyli czerwoną, zieloną i niebieską można otrzymać różnorodne odcienie kolorów. Za odbiór kolorów odpowiedzialne są czopki znajdujące się na siatkówce oka. Czopki skupione są głównie w „dołku środkowym”, obszarze najostrzejszego widzenia. Trzem podstawowym barwom przyporządkowane są trzy rodzaje czopków, które rozpoznają różne długości fal. Widzenie barwne możliwe jest tylko w oświetleniu. Za widzenie w ciemności – tzw. widzenie czarno-białe – odpowiedzialne są pręciki, które rozróżniają jedynie stopień natężenia jasności. Na tym polu ciągle prowadzone są badania naukowe.

Objawy daltonizmu

– zmęczenie oczu pod wpływem barwnych bodźców

– mylne rozpoznawanie barw

Zaburzenia zmysłu widzenia barwnego

U około 8% mężczyzna i 0,4% kobiet w Polsce stwierdzono zaburzenia zdolności odbierania barw. Wyróżnia się upośledzenie rozróżniania barw (dyschromatopsja) oraz ślepotę na barwy (achromatopsja, daltonizm). Testy wykazały, że 4,2% osób ma problemy z rozpoznaniem koloru zielonego, 1,6% barwy czerwonej, 1,5% w ogóle nie rozpoznaje koloru zielonego, a 0,7% czerwonego. Bardzo rzadko natomiast występują zaburzenia rozróżniania barwy niebieskiej i żółtej. Pacjenci z zaburzeniami rozpoznawania barw, posiadają tylko jeden lub dwa rodzaje czopków. Osoby, które w ogóle nie rozróżniają kolorów, nie posiadają żadnych czopków. Barwy odbierają jedynie w postaci różnych odcieni szarości. Osoby, które nie rozróżniają koloru czerwonego i zielonego, z całego zakresu barw rozpoznają jedynie dwa kolory: zakres fal długich jako kolor żółty, a fale krótkie jako kolor niebieski. Kolor czerwony i zielony odbierają jako różne, jasne odcienie barwy żółtej. (więcej…)

Zapalenie spojówek

Spojówka, to cienka przezroczysta, bogato unaczyniona błona śluzowa wyścielająca wewnętrzną powierzchnię powiek, przednią powierzchnię twardówki i gałkę oczną aż do rogówki oka. Zapalenie spojówek to często nie tylko zapalenie samej błony śluzowej, ale także rogówki.

Przyczyny zapalenia spojówek

najczęściej zapalenie spojówek pojawia się z powodu ogólnego podrażnienia, na przykład przez dym, kurz, gorąco, zimno, wiatr, czy światło ultrafioletowe (podczas pobytu w górach, przy silnym nasłonecznieniu oraz przy pracach spawalniczych), jak również pyłki i leki (uczuleniowe zapalenie spojówek) oraz ciała obce w oku. Także silnie chlorowana woda może mocno podrażnić spojówki. U osób wrażliwych często wystarczy już nadmierny wysiłek oczu (długotrwałe czytanie przy złym oświetleniu albo źle dobrane okulary). Dalsze przyczyny to zakażenia spojówek przez bakterie i wirusy, także wirus opryszczki, powodujący grudkowate zapalenie spojówek.

Objawy zapalenia spojówek

– zaczerwienienie oka

– wzmożone łzawienie

– kłucie pod powiekami

– rano sklejone wydzieliną powieki

Zapalenie bakteryjne:

– powiększone węzły chłonne

– złe samopoczucie

– biały wyciek ropny

Zapalenie wirusowe:

– łzawienie i obrzęk

– przezroczysta wydzielina

Leczenie zapalenia spojówek

Zwykłe zapalenie spojówek leczy się kroplami do oczu (niezawierającymi kortyzonu) o działaniu przeciwzapalnym i ściągającym lub maścią do oczu. Przy zapaleniu spojówek wywołanym alergią stosuje się specjalne krople o działaniu odczulającym. W przypadku zapaleń spowodowanych zakażeniem bakteryjnym stosuje się maści do oczu zawierające antybiotyk. Zasadniczo jednak lekarz zawsze powinien stwierdzić, z jakim rodzajem zapalenia spojówek ma do czynienia w danym przypadku.

Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

W razie stwierdzenia jednego albo kilku wymienionych objawów należy udać się do okulisty. Tylko on może dokonać właściwego rozpoznania zapalenia oraz zadecydować, jakie leczenie będzie najskuteczniejsze. Zapalenie spojówek wywołane przez bakterie lub wirusy koniecznie musi być leczone przez okulistę, aby uniknąć komplikacji, takich jak bliznowacenie rogówki czy spojówek. (więcej…)

Zaćma

Za tęczówką oka znajduje się soczewka. Zasada jej działania jest taka sama jak w aparacie fotograficznym. Soczewka załamuje światło i w ten sposób na siatkówce powstaje obraz. Jest niezwykle wrażliwym instrumentem optycznym zbudowanym z żywej tkanki, dlatego wszelkie urazy, skaleczenia i stany zapalne mogą powodować jej zmętnienie i pogorszenie zdolności widzenia. Zmętnienie soczewki określane jest mianem zaćmy lub katarakty. Przy zaćmie soczewka traci również elastyczność, która jest odpowiedzialna za ostrość widzenia w bliży i dali.

Przyczyny zaćmy

Najczęstszą przyczyną zmętnienia soczewki są procesy degeneracyjne, starzenia się organizmu. Czasem u osoby w wieku 60 lat soczewka zaczyna mętnieć zarówno na brzegach, jak i pośrodku. Po dziesięciu latach może przyjąć pełną postać zaćmy starczej. Zaćma może być również skutkiem leczenia preparatami sterydowymi, może towarzyszyć cukrzycy, być efektem wtórnym jaskry lub pojawić się pod wpływem silnego radioaktywnego promieniowania oraz patrzenia na źródła światła ultrafioletowego (np. przy spawaniu, w czasie nieprawidłowej obsługi kserokopiarki lub solarium). Wzmożone działanie promieniowania ultrafioletowego w wyniku powstawania tzw. dziury ozonowej dało efekt większego występowania zaćmy u zwierząt.

Przypuszcza się, że w pewnym, choć mniejszym stopniu ofiarami stali się też ludzie. Zaćma może być także uwarunkowana genetycznie lub powstać wskutek infekcji podczas ciąży np. toksoplazmozy. Niektórzy lekarze do czynników zagrożenia zaliczają palenie papierosów, alkoholizm oraz niedobór witamin.

Objawy zaćmy

– stopniowe pogarszanie się zdolności widzenia

– nieostre widzenie, zwłaszcza przy ostrym świetle

– zmętnienie soczewki

– soczewka traci zdolność przestawiania się z dali na bliż i odwrotnie

Leczenie zaćmy

W początkowym stadium postępu zaćmy można podjąć działania, które pozwolą na pewien czas zachować zdolność widzenia Chodzi tu o częstą zmianę i dopasowywanie szkieł optycznych. W późniejszym stadium rozwoju choroby, soczewka zostaje operacyjnie usunięta, a jej funkcja zastąpiona w sposób sztuczny.

Obok noszenia okularów lub soczewek kontaktowych, istnieje możliwość wszczepienia sztucznej soczewki podczas jednej operacji (usunięcie soczewki i wszczepienie sztucznej). Pozwala to uniknąć noszenia grubych i niewygodnych szkieł optycznych.

Co można zrobić samemu?

Soczewka jest niezwykle delikatnym i wrażliwym tworem, który należy chronić przed szkodliwym wpływem silnego promieniowania, Wystąpieniu zaćmy zapobiega również zdrowy tryb życia oraz uprawianie sportu. (więcej…)

Schorzenia tęczówki

Tęczówka jest błoną gałki ocznej położoną po zewnętrznej stronie soczewki. W przeciwieństwie do twardówki i płynów oka, tęczówka jest zabarwiona i nie przepuszcza światła. W środku tęczówki znajduje się źrenica, okrągły otwór otoczony mikroskopijnej wielkości mięśniami. Mięśnie te, składające się na tęczówkę, kurcząc się i rozkurczając zmniejszają lub zwiększają średnicę źrenicy.

Regulują ilość światła docierającego do komórek światłoczułych. Źrenica zwęża się, by zapobiec ich uszkodzeniu przez nadmiar światła lub rozszerza, gdy światło jest słabe. Tęczówka zapewnia też odpowiednią głębię ostrości obrazu: im mniejsza średnica źrenicy, tym większa część obrazu widziana jest ostro. Na dostosowanie się do panujących warunków oświetleniowych (akomodację0 źrenica potrzebuje około 0,2 sekundy. Jednak wskutek wad wrodzonych oraz przebytych chorób może dojść do upośledzenia czynności tęczówki: zaburzenia akomodacji, uszkodzenia tkanki tęczówki i jej zaniku lub powstawania w niej dodatkowych otworów.

Objawy schorzeń tęczówki

– słaba ostrość wzroku

– ból oczu

– zamglony obraz

– silne łzawienie

– nadwrażliwość na światło

Przyczyny schorzeń tęczówki

Wyróżnia się dwie główne przyczyny schorzeń tęczówki, mianowicie stany zapalne oraz wady wrodzone. Zapalenie tęczówki występuje zazwyczaj w bardzo późnym wieku; poniżej 60-70 roku życia należy do rzadkości. Powodem zapalenia tęczówki są zazwyczaj schorzenia z kręgu chorób reumatycznych, taki jak: zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie stawów, zespół Reitera, gorączka reumatyczna i inne choroby zapalne mogące atakować również tęczówkę. Zapalenie tęczówki wywołują ponadto urazy oraz oparzenia substancjami żrącymi. Zdarza się też, że stany zapalne rozprzestrzeniając się zajmują tęczówkę.

Do dziedzicznych wad wrodzonych należy brak tęczówki, powstawanie w niej dodatkowych otworów i występowanie zaburzeń akomodacji.

Leczenie schorzeń tęczówki

Ponieważ stany zapalne tęczówki są z reguły spowodowane występowaniem innej choroby pierwotnej, w ich leczeniu na plan pierwszy wysuwa się właśnie wykrycie i zwalczenie choroby ukrytej. Objawy ze strony tęczówki ustępują wówczas same. (więcej…)

Schorzenia siatkówki

Siatkówka zbudowana jest z części światłoczułej oraz tzw. części ślepej. Zadanie siatkówki polega na odbieraniu impulsów świetlnych i przekształcanie ich w impulsy nerwowe. Źródłem schorzeń siatkówki są stany zapalne, urazy mechaniczne oraz choroby naczyń krwionośnych siatkówki. Zdarzają się również rozdarcia i odklejenia siatkówki.

Przyczyny schorzeń siatkówki

Najczęstszą przyczyną są stany zapalne i choroby wewnętrzne organizmu. Przy krótkowzroczności następuje zniekształcenie gałki ocznej, co może doprowadzić do rozdarcia siatkówki. Ponadto na siatkówce mogą powstawać zmiany nowotworowe.

Objawy schorzeń siatkówki

– zaburzenia wzroku

– błyski świetlne

– niedowidzenie zmierzchowe

– nagła utrata zdolności widzenia jednego oka

– bóle oka

– zmiany w zewnętrznym wyglądzie oka, zmętnienie, rozszerzenie źrenic

Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Jeśli wystąpią jakiekolwiek zaburzenia wzroku lub zmiany w zewnętrznym wyglądzie oka. Podobnie trzeba postąpić, gdy nagle przed oczami zaczynają się pojawiać jakby świetlne błyski.

Przebieg schorzeń siatkówki

Obrzęk siatkówki jest najczęściej skutkiem wstrząśnienia mózgu. Występuje wtedy zmętnienie widzenia w postaci jakby mlecznej przesłony, zdolność widzenia pozostaje ograniczona przez kilka dni. Schorzenie to nie wymaga specjalnej terapii, gdyż ustępuje po wyleczeniu wstrząsu mózgu.

Przewlekły obrzęk siatkówki towarzyszy rozmaitym chorobom wewnętrznym organizmu np. cukrzycy lub nadciśnieniu. Obrzęk zwykle znika po skutecznym wyleczeniu choroby pierwotnej. (więcej…)

Schorzenia rogówki

Przednią część oka pokrywa twarda, elastyczna i przezroczysta błona – rogówka. Chroni ona oko i jednocześnie jest częścią aparatu dioptrycznego (tworzącego obraz). Brzeg rogówki tworzy twardówka, wewnętrzna, nieprzejrzysta biaława błona z tkanki łącznej włóknistej, przechodząca od przodu w przezroczystą rogówkę.

Przez rogówkę nie przebiegają naczynia krwionośne, mimo to jest ona tkanką żywą, odżywianą przez twardówkę, ciecz wodnistą oczu i łzy. Ze względu na powolny proces przemiany materii, rogówkę można łatwo przeszczepiać, ale z drugiej strony jest ona podatna na choroby. Rogówka ulega szeregowi chorób bakteryjnych, wirusowych i alergicznych, powodujących stany zapalne. Ponieważ z rogówką graniczą bezpośrednio powieki i spojówki może dochodzić do przenoszenia się stanów zapalnych. Niektóre choroby mogą stopniowo obejmować całą rogówkę, aby następnie wtargnąć do wnętrza oka. W efekcie dochodzi do zmian zwyrodnieniowych, mętnienia i bliznowacenia, które powodują zburzenia wzroku.

Objawy schorzeń rogówki

– zmętnienie widzianego obrazu

– swędzenie lub ból

– widzenie niewyraźnych punktów lub plam

– przebarwienia

– ropienie

– wady wzroku

Przebieg schorzeń rogówki

Najczęściej spotykaną formą bakteryjnego zapalenia rogówki jest wrzód pełzający ostry. Jego powstaniu sprzyja ropny stan woreczka łzowego. Naciek powstały na środku rogówki powoduje jej ubytek w kształcie sierpa.

Zapalenie rogówki powodują liczne wirusy m.in. ospy prawdziwej i szczepiennej, półpaśca oraz opryszczki.

Do zapaleń alergicznych należy zapalenie różowate, występujące u osób cierpiących na trądzik różowaty twarzy. Na powierzchni rogówki, w obrębie szpary powiekowej, tworzą się nacieki.

U płodu reakcję alergiczną wywołuje również krętek blady (sprawca kiły). Między 10-20 dniem życia powoduje on zapalenie miąższowe rogówki. (więcej…)

Ektropia i entropia powiek

Najczęstszą wadą nieprawidłowego ustawienia powiek jest ektropia, inaczej wywinięcie powieki na zewnątrz. Wywinięta powieka powoduje utratę łez i wysychanie gałki ocznej. Ponieważ spojówka nie jest dostatecznie nawilżona dochodzi do jej zapalenia. O wiele rzadsza jest entropia, czyli podwinięcie powieki do wewnątrz. W takim ustawieniu rzęsy są zwrócone w kierunku gałki ocznej. Cały czas ocierając o spojówkę również powodują jej zapalenie.

Przyczyny nieprawidłowego ustawienia powiek

Wywinięcie powieki jest spowodowane przez osłabienie mięśni tkanki łącznej. Dlatego występuje najczęściej u osób w starszym wieku. Przyczyną wywinięcia powieki może być również blizna po urazie lub porażenie nerwów twarzy. Podwinięcie do wewnątrz powieki często także występuje u osób starszych. Powieki zawierają mięsień okrężny oka, który w takim przypadku kurczy się. Włókna mięśniowe znajdujące się w powiece z latami skracają się i wywijają powiekę do wewnątrz. Również blizny po oparzeniu termicznym lub chemicznym mogą powodować podwinięcie powieki.

Objawy ektropii powiek

– wywinięta dolna powieka

– zaczerwienienie i ból spojówek

– ciągłe łzawienie

Objawy entropii powiek

– podwinięta dolna powieka

– rzęsy dotykają gałki ocznej

– zaczerwienienie i ból spojówek

Leczenie nieprawidłowego ustawienia powiek

Dawny kształt powieki na ogół może być przywrócony tylko poprzez zabieg operacyjny. Przy wywinięciu trzeba usunąć fragment dolnej powieki. Dzięki temu uzyskuje się naprężenie i prawidłowe jej ustawienie. Także podwinięcie do wewnątrz powieki można leczyć operacyjnie. Mięśnie powieki, które uległy skróceniu zostają rozdzielone, natomiast mięśnie znajdujące się nieco dalej od powieki są napinane. (więcej…)